Żyto jest zbożem o niewielkich wymaganiach wodnych i cieplnych, ze wszystkich zbóż najbardziej wytrzymałe na niskie temperatury. Najlepsze plony daje wysiewane na glebach lekkich, gdyż wytwarza silny system korzeniowy ułatwiający pobieranie wody i składników pokarmowych z głębszych warstw gleby. Żyto pochodzi z Azji Mniejszej i początkowo występowało jako chwast w uprawach pszenicy. Jest rośliną jednoroczną i podobnie jak pszenica - w zależności od okresu wysiewu - jarą lub ozimą. Przeważa głównie forma ozima. Od lat powierzchnia uprawy żyta zmniejsza się, siane jest ono tylko w miejscach, gdzie niemożliwa jest uprawa innych zbóż, na przykład z powodu małej żyzności tych gleb lub na terenach o dość niskich średnich temperaturach. Obok pszenicy, żyto jest jedynym zbożem nadającym się do wypieku chleba, jednak daje niższe plony od pszenicy, jego ziarna zawierają mniej białka, a chleb żytni jest mniej strawny. Sprawia to, że światowa produkcja żyta jest trzykrotnie mniejsza od pszenicy i ma znaczenie tylko i wyłącznie regionalne - jest podstawowym zbożem jedynie w północno-wschodniej Europie. Inne zastosowanie żyto znajduje w produkcji pasz, w gorzelnictwie i w przemyśle chemicznym. Ponad 70% produkcji pochodzi z czterech europejskich krajów - Rosji, Białorusi, Niemiec i Polski, inne liczące się kraje to Ukraina, oraz, choć żyto poza Europą jest mniej popularne, Kanada w Ameryce Północnej i Chiny w Azji.